عمومی

فلسفه تمدن اسلامی در ترازوی شناخت

بحثی که از تمدن، تمدن اسلامی و تمدن نوین اسلامی در کانون مطالعات و افراد زیادی قرار گرفته است، پرداختن ریشه ای به آن نیازی به مضاعف یافته است، هر چند خشکی چنین مباحثی بر کسی پوشیده نیست. در این وتاهه، اختصار ستی لسفه مدن اسلامی رای مفاهمه ر مورد مل اجمالی رار می رد.

دیده ا از منظرهای مختلف داقل از دو نظرمی وان مطالعه؛ ا ورت ردنگرانه، و ربی، و اه رانگرانه، این که اتاق داخل اتاق از چه ساخته شده است، دارای چه جنسی است، چه مقاومتی دارد، چه جایی را اشغال می کند، چه کسی آن را ساخته است، چه میزان هزینه برداشت شده و تفاوتش با میز و مباحثی از این خانواده در حوزه مطالعاتی است. ربی، نی و رار دارد، اما آه از سطحی لان ر ن نظر می ود. این که اساسا صندلی بر چه چیزهایی اطلاق می شود، چه فایده یا کاربردی در زندگی دارد، آثار آن بر حیات فردی و اجتماعی چیست، آیا برای انسان لازم است و مسائلی از این دست، تأملات و پاسخ های دیگران را طلب می کند، بنا دارد. ر این در اره این دیده، دو دسته رسش، مسئله و روش ررسی ریف ر است.

در وص مدن اسلامی نیز نین از این منظرها می وان نظر داشت. این تاریخ که در، تمدنی با عنوان پیش گفته لباس وجود یافت و در مظاهر آشکار و ظهور کرد و دیگران در پیدایی آن نقش را نشان داد و در مقاطعی از تاریخ شکوفایی رسید و در دوره هایی که دچار رکود یا انحراف شد، نوعی بود. از مطالعات لمی در وص ن است، اما این از منظر دیگری می واند مورد مطالعه، مداقه و ررسی رار.

تمدن اسلامی بر چه چیزی اطلاق می شود، تفاوت آن با سایر تمدن های موجود یا مفقود چیست، از چه عناصر و مولفه هایی تشکیل شده و مبانی پیدایی آن چیست، چه هدفی را دنبال می کند و آیا امری ساختنی است یا چیزی است که تابع است. کردوکارهای آدمیان و تأثیر عوامل دیگر پدید می آید و نیز این موضوع چگونه خودنمایی می کند و چه عواملی از عواملی که دچار مشکل می شوند، می شود، پرسش هایی است که به طور جزئی و تجربی قابل پاسخگویی نیست، بلکه در نگاهی کلان و از بیرون و بیرون. ا منظق ل می وان ن اَسخ .

چگونه که روشن است بررسی تمدن اسلامی از نظر اول می تواند توسط مورخان، جامعه شناسان و آینده پژوهان انجام شود و متخصصان حوزه های پیش گفته یا تمدن اسلامی را در دوره های گذشته به مطالعه می کنند که کار مورخان است یا در زمان حال و. در زندگی اجتماعی مردمی که وظیفه علوم اجتماعی است یا در مطالعه ای از آینده نگرانه بررسی یا پیش بینی می شود که آینده پژوهان بر دار آن هستند، اما تحقیق و مطالعه منظر دوم، در مورد افرادی که فلسفی و کلان نگران هستند، هستند. از وان لیل لی رخورددارند. روشن است که چنین مطالعه ای بر فلفه خوانان یا فلسفه دانان رسمی قرار نمی گیرد، بلکه عقل اندیشان را تمدن می کند و به تعبیر امروزی تر فیلسوفان تمدن آن را به دوش می کشد.

از میان رسش ای معطوف مدن اسلامی، سه مقوله اهمیت نیادی ری دارد. اول ن مراد از ن ست و ر ا ایی این نام ار می ردد و اخص ا خصیصه هایی اسنپجیده می ود؟ این پرسش های بنیادین اما از سویی دسته ای از جزئی نگران پاسخ دادند، اما واقعیت آن است که پاسخ دقیق و قابل دفاع تر آن را در نگاهی فلسفی باید جست و سخت تمدن پژوه با داه های آنان باید به پیش بروند. بی گمان، تمدن با جامعه، فرهنگ، دین، تکنولوژی، هنر، معماری، حکومت و حتی علم و آثار علمی متفاوت است و خود معنایی متفاوت دارد، هر چند از مجموعه آنها بیشتر شده و آنها نیز برآیند.

رسش دوم دایی ن رمی ردد مباحث سیار و میقی را در ود دارد؛ تمدن و به تبع آن تمدن اسلامی، امری اندیشیده و از پیش برنامه ریزی و به بیان روشن تر، ساختنی است یا چیزی است که در گذر زمان و علل و عوامل ارادی و غیر ارادی، انسانی و غیر انسانی، فردی و اجتماعی و. ناخته و ناشناخته دید می د، رند دو معنی انسانی است. از ن رو در نها این انسان است در دبیر معطوف ن می ریند و دیگر ن

اما رسش دیگری ایسته مل است، سیب ناسی مدن/ مدن اسلامی رمی رد؛ را مدنی دچار ناکارآمدی ده و در رتبه یک درجه روتری ندی می ود؟ مدن ل رفته را و ونه در مسیر دیگری رار رفته و دچار انحراف می شود؟ ا رای ویایی و ایایی ر ن می وان دبیری اندیشی ا تجربهی انجام این ر و دیر است سر ما پاسخ به این افکار دیگر، جستار دیگری را در این حوزه باز می کند که در نهایت به روشن سازی پدیده تمدن میری می رساند، بنا بر این فلسفه اسلامی، فراتر از مطالعات تاریخی، اجتماعی و آینده پژوهی به مقوله تمدن اسلامی نظر می رسد. م ند.

* و لمی وهشکده اسلام مدنی

مشاهده مطالب بیشتر
دکمه بازگشت به بالا